Süpersonik Yolcu Taşımacılığı

0
169

Süpersonik Yolcu Taşımacılığı

Uçmak, insanoğlu için tarihin başlangıcından beri cazibesini korumuştur. Tarih kitapları, kendi başlarına bu işe merak duyup hayatını kaybeden insanlarla dolu. Başarılı olanlar da elbet olmuştur ancak uçmaları kendilerinden başka kimseye bir yarar sağlamamıştır.

1960’ların başlarında jet motorları daha tam olarak evrimini tamamlamamışken İngiliz ve Fransızlar ortaklık kurarak süpersonik yolcu taşımacılığı üzerinde çalışmalara başladıklarını açıkladılar. Bunu açıklamaları bile Sovyetler Birliği’nin de kısa sürede bu konuyla ilgili bir çalışma başlatmasına yetti. Üstelik, Sovyetler bu konuda çok daha deneyimlilerdi ve ellerindeki veriler, uzay çalışmaları yapmaları sebebiyle daha fazlaydı. Bunun bilincinde olan İngiliz ve Fransızlar da, uzay çalışmalarına devam eden ve aya gitmeye hazırlanan Amerika ile bu konuda fikir alışverişine girmişlerdi.

İngiliz-Fransız ortaklığı sesten hızlı uçabilecek bir yolcu uçağı için çalışmalara başladıktan 2 yıl sonra ortaya elle tutulur bir prototip uçak çıkarmayı başardılar ve bu prototip üzerinde testlere başladılar. Bu prototip uçak üretilecek uçağın daha ufak ölçekli haliydi ve uçmuyordu. Ama aerodinamik testlere ve rüzgar tüneli testlerine sokulup çok önemli veriler elde ediliyordu. Diğer taraftan Sovyetler Birliği’nden ise bu çalışmalarla ilgili hiçbir bilgi çıkmıyordu.

İngilizlerin Fransızlar ile birlikte yürüttükleri bu projenin adına Concorde konuldu. Üretilecek uçak da bu isimle anılacaktı. Eğer her şey planlandığı gibi giderse 1969 yılında Concorde ilk uçuşunu gerçekleştirebilirdi. Bu olay havacılık tarihi açısından belki de gelmiş geçmiş en önemli olaylardan biri olacaktı. Çünkü, üretilen uçak sesten neredeyse 2 kat hızlı, yani 2200 km hızla uçabilecekti. Bu da Paris-New York arasındaki uçuş süresini 3 saat 15 dakikaya düşürecekti. O günlerde bu süre ortalama 8 saatti.

1968 yılınına gelindiğinde tam da planlandığı gibi Concorde artık ilk uçuşunu yapmak için hemen hemen hazır hale gelmişti. Sesten hızlı uçan ilk yolcu uçağı olarak bu konuda gerçekten başarılı olup olamayacağı insanlar tarafından çok merak ediliyordu. Concorde özellikle zaman sorunu olan zengin iş adamları için çok cazip bir uçak olacaktı.

Ancak… Sovyetler Birliği bu konuda da yine yapacağını yapmıştı. Sovyetler Birliği 31 Aralık 1968’de, yani Concorde ilk uçuşunu yapmadan 2 ay önce kendi ürettikleri süpersonik yolcu uçağı olan Tupolev TU-144’ün ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Bu İngiliz ve Fransızlar üzerinde tam bir şok etkisi yaratmıştı. Neredeyse 10 yıldır süren ilk süpersonik yolcu uçağını üretme düşüncesi bir anda Sovyetler Birliği tarafından ellerinden alınmıştı. Dünya bir anda sesten iki kat hızlı uçabilen Tupolev TU-144’e odaklanmıştı. TU-144, 5 Haziran 1969’da ilk defa ses hızı aştı. Yani, saatte 1200 km’nin üzerine çıktı. Hemen bir ay sonra 5 Temmuz 1969’da da sesten iki kat hızlı olarak saatte 2400 km’lik bir hıza ulaşarak bu konuda ilklere imza attı.

Peki Concorde ne oldu? Concorde, Tupolev TU-144’ün gölgesindeki ilk uçuşunu 2 Mart 1969’da yaptı. Hayal kırıklığı devam ediyordu ve Concorde ile beraber pazara başka bir süpersonik yolcu uçağının girmesi moralleri iyice bozmuştu. Concorde’un, TU-144’ün gölgesi altından kurtulabilmesi için bir şeyler yapması gerekiyordu. İki uçaklar başarıyla uçurulduktan sonra, eksikleri üzerinde çalışmalara devam edildi. 3 Haziran 1973 yılındaki Paris Airshow’da Concorde’un beklediği mucize gerçekleşti. Gösteri uçuşu yapan bir TU-144 havada yaptığı ani bir manevra yüzünden parçalanarak düştü. Uçaktaki 6, yerdeki 8 kişi bu kazada hayatını kaybetti. Bu kaza Concorde’u bir adım öne çıkardı. Ancak bu kaza sayesinde, çok yeni olan süpersonik uçuşun da güvenliğinin sorgulanmasına erken başlanmıştı.

TU-144 ilk ticari uçuşunu 26 Aralık 1975 tarihinde yaptı. Ancak Paris Airshow’da yaptığı kaza yüzünden beklenilen satış adedini gerçekleştiremedi. Sadece 16 adet üretilen TU-144, ilk ticari uçuşunun üzerinden 3 yıl bile geçmeden 1 Haziran 1978 yılında hizmetten tamamen çekildi. Sovyet Birliği için hızlı başlayan ve tüm ilklere sahip olan süpersonik uçuş projesi çok erken bitmiş oldu.

TU-144’ün pazardan çekilmesinden sonra piyasa Concorde’a kaldı. 20 Haziran 1976 yılında ilk ticari uçuşunu yapan Concorde son uçuşunu 26 Kasım 2003 tarihinde yaptı. Concorde’un uçuşlarına son vermesinde, 2000 yılında Paris’de düşmesinin oldukça büyük etkisi oldu. Bunun yanında artan uçuş maliyetleri de Concorde’un uçurulmasını çok pahalı bir hale getirmişti. Concorde’un sadece tek bir İngiltere-Amerika uçuşunda tükettiği yakıtla, Boeing 747 aynı mesafeyi  5 defa uçabiliyordu. Bu, gerçekten büyük bir farktı.

1969 yılında başlayan süpersonik savaşlar, Sovyetler Birliği’nin erken havlu atmasıyla Concorde’a geçmişti. Ancak Concorde da 2003 yılına kadar bu serüveni sürdürebildi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

four × four =