Türkiye’de 112 Acil Sağlık Sistemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

0
169

Türkiye’de 112 Acil Sağlık Sistemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Tüm dünyada ve özellikle 21.yüzyıl itibariyle ülkemizde gelişen sektörlerinden birisi olan 112 Acil Sağlık Hizmetleri, hepimizin gün geldiğinde ihtiyaç duyabileceği en önemli hizmettir. Hastane Öncesi Acil Sağlık hizmetleri, doğumdan ölüme kadar, yaş, cinsiyet, ırk, din, dil, kişi fark etmeden ülkemizde bulunan tüm insanlara verilen hayat kurtarıcı hizmetlerdir. Bu hizmetten yararlanabilmeniz için hayatı tehdit edici hastalık veya yaralanmalarda 112’yi tuşlamanız yeterlidir. Ancak Hastane Öncesi Sağlık Hizmetlerinden olan 112 Acil Sağlık Sistemi hakkında çoğu insan yeterli bilgiye sahip değildir ve bu durum 112’nin gereksiz meşguliyeti, artan iş yükü, verimde azalma sonucu hizmet kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. 112 Acil Sağlık Sistemi’nin insanlarca doğru anlaşılması ve öğrenilmesi, 112’ye ihtiyacı olan bir hasta için hayat kurtarıcı olabilir.

  1. “112 Ambulans Servisinden Faydalanmak için Sosyal Güvence Şarttır”

112 Acil Ambulans Servisi, tüm Türkiye’de ücretsizdir. Hizmetten faydalanan hastaya, hiçbir şekilde sosyal güvencesi olup olmadığı sorulmaz ve hastadan para talep edilmez. SGK’lı olması, Bağ-Kur’lu olması veya sosyal güvenmesi olmaması bir şey ifade etmez. 112 hastaya müdahale edip, hastaneye sevk etmekle görevlidir. Bu hizmet tüm Türkiye’de ücret alınmadan yapılır.

  1. “112 Ambulanslarında Doktor-Hemşire Çalışır”

112 Acil Yardım Ambulansları ile ilgili yanlış bilinen bir diğer durumdur. 112 Ambulanslarında hekimler de görev alabilir ancak hekimlerin bulunması zorunlu değildir. Yani her 112 ambulansta hekim bulunmaz. 112 Ambulanslarında hekim bulunup bulunmaması, bağlı oldukları istasyonların tipine göre değişiklik gösterir. A Tipi İstasyon, genel olarak 24 saat kesintisiz hizmet veren 112 ekiplerinin bulunduğu istasyonlardır. A1 tipi olarak isimlendirilen istasyonlarda 112 ekibinde çalışan hekim bulunur ancak 112 ekibinde hekim bulunmuyorsa bu A2 tipi istasyondur. Yani ambulansın bağlı bulunduğu istasyon, içerisinde hekimin görev yapıp yapmadığını belirler. 112 Ambulanslarda İlk ve Acil Yardım bölümü mezunu Paramedikler çalışır. 112 arandığında olay yerine giden ve hastaya müdahale eden ekibi oluştururlar. 112 Ambulanslarında hekim dışında hemşire, ebe veya başka bir sağlık çalışanı görev yapamaz.

  1. “112 Ambulanslar Hastaneden Gelir”

112 Ambulanslarının çağrı geldiğinde hastaneden çıkıp olay yerine gittiği çoğu zaman yanlış bir düşüncedir. Zira 112 Ambulansları, şehrin çeşitli yerlerine konumlandırılmış istasyon denilen yapılardan yola çıkıp vakaya gitmektedir. 112 Ambulansları çoğunlukla hastanede görev yapmaz. Ancak belirli kuruluşlarda görevlendirilen 112 Ambulansları hastaneye bağlı olarak çalışabilir. Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları denilen Aile Sağlığı Merkezleri, Aile Hekimliklerinde 112 Ambulansı bulunabilir veya özel hastanelerin kendilerine entegre özel ambulansları görev yapabilir. Bunlar dışında 112 Ambulansları, şehrin çeşitli yerlerine konumlandırılmış istasyonlarda bulunurlar. Ve bu istasyonlardan vakaya en yakını, vaka için en uygunu seçilerek ambulanslar görevlendirilir.

  1. “Ambulanslarda Lise Mezunları Çalışır”

2017 ve sonrası için çoğunlukla geçerli değildir. Sağlık Meslek Lisesi’nin Acil Tıp Teknisyenliği bölümünden mezun olanların 112 Ambulanslarında çalışması mümkündür. Yani lise mezunu birisi KPSS puanı ile bir istasyona atanırsa 112’de çalışmasında sakınca yoktur. Ancak Bakanlıkça yapılan düzenlemelerde ortaöğretim (lise) mezunu kişilerin 112’de çalışması, atanması büyük ölçüde azaltılmıştır. Acil Tıp Teknisyenleri yerine, 112’de büyük çoğunlukta üniversite mezunu Paramedikler görev yapar.  Daha önceden 112’ye atanıp çalışmaya başlamış lise mezunu ATT’ler ise gerekli eğitimlerini alıp tamamladıktan sonra Paramedik seviyesine yükseltilmiştir. Günümüzde ise Sağlık Meslek Liseleri, Acil Tıp Teknisyeni yetiştirmemektedir. ATT bölümü kapatılmıştır. Yerine SBT (Sağlık Bakım Teknisyenliği), Ebe Yardımcılığı ve Hemşire Yardımcılığı bölümleri açılmıştır. Ancak bu bölümlerden mezun olanların 112 Ambulanslarında çalışmalarına ilişkin bir durum yoktur. Sonuç olarak günümüzde çoğunlukla ambulanslarda üniversite mezunu Paramedikler görev alırlar ve artık liseler ambulans personeli yetiştirmemektedir.

  1. “Paramedikler Sadece Ambulanslarda Görev Alır”

112 Ambulanslarında görev yapan Paramedikler ambulanslar dışında hastane acil servislerinde, 112 Çağrı Merkezlerinde, 112 Komuta Kontrol Merkezlerinde görev alabilirler.

  1. “112 Acil Yardım Ambulansı Trafikte İstediği Zaman Siren Çalabilir”

112 Ambulanslarının siren çalması içerisinde acil hasta bulunduğu veya müdahale için olay yerine gittiği anlamına gelmektedir.  Ambulanslar eğer hasta taşımıyorsa ve vakaya gitmiyorsa mutlaka sirenlerini ve tepe lambalarını kapalı tutmalıdır. Trafikteki her ambulans o an görev yapıyor anlamına gelmez. Halkın bu farkları bilmesinde büyük yarar vardır.

  1. “2 yıllık mı, 4 yıllık mı?” Yanılgısı

Halkımızın çoğunda bulunan bu yanılgı 112 personelinin yetersiz görülmesine sebep olmaktadır. Üniversitelerde bulunan “İlk ve Acil Yardım” bölümünden mezun olanlar 112 Ambulanslarında çalışabilirler. Ancak bölümün 2 yıllık olması çoğu insanda yetersiz ya da eksik eğitim gördüğü yanılgısı oluşturmaktadır. Bölümde öğrenim gören öğrencilere gerekli tüm dersler gösterilip, eğitim sağlanmaktadır. Ayrıca bölümün 4 yıllık lisans düzeyine yükseltilmesi çalışmaları da bulunmaktadır. İlk ve Acil Yardım bölümünde yeterli bilgi ve donanıma sahip öğrenciler yetiştirilmektedir.

  1. “Ambulanslar Sadece Yaralıyı Alıp Hastaneye Götürürler”

Bir diğer yanlış düşüncedir. 112 Acil Sağlık Ambulansları, yaralıya ya da travmaya uğramış acil yardıma ihtiyaç duyan birine ulaştığında olay yerinde gereken müdahaleyi yapar. Müdahaleler arasında, kanama kontrolü ve kanama durdurma, kırık, çıkık, burkulmalarda müdahale, uygun taşıma teknikleriyle hastayı ambulansa alma, hasta için gerekli ilaçları ve serumları hastaya uygulama, doğum sırasında doğuma yardımcı olup doğum yaptırma, kalp krizi durumlarında CPR uygulaması yaparak hastayı hayata döndürme ve vital bulgularını stabil tutmak için gereken müdahaleyi yapma görevleri vardır. Paramedikler, hekime danışmadan, hekimden onay almadan belirli ilaçları uygulama yetkisine sahip tek meslek grubudur. Bu yüzden yaptıkları müdahaleler çok önemlidir ve hayat kurtarıcıdır.

  1. “Ambulansların Sadece Tek Tipi Bulunur”

Ambulanslar sadece karada görev yapmazlar. Bunun yanında havada ve denizde görev yapan 112 ambulansları vardır. Ambulans uçaklar ve helikopter ambulanslar çeşitli şehirlerde konumlandırılmıştır. Ve gerekli görülen tüm durumlarda, acil durumlarda görev yapmaktadırlar. Türkiye’de deniz ambulansları da özellikle adalar için hizmet vermektedir. Kara ambulanslarında ise, 112 Acil Yardım Ambulansları haricinde hasta nakil ambulansları, özel donanımlı ambulanslar (obez ambulansları, yenidoğan ambulansları, yoğun bakım ambulansları, arazi tipi ambulans, çoklu ambulans) hizmet vermektedir. İklimin çok sert olduğu şehirlerde kar paletli ambulanslar görev yapar.

  1. “Ambulanslar Olay Yerine Geç Gelir”

112 Acil Yardım Ambulanslarının, şehir merkezinde ilk 10 dakika içinde vakaya ulaşma, kırsal alanlarda ise ilk 30 dakika içinde vakaya ulaşma istatistiği %95’in üzerindedir. Yani 10 vakanın neredeyse 10’una da yeterli sürede ulaşım sağlanmaktadır. Başarı oranını düşürebilecek faktörler arasında yanlış ihbar verilmesi, trafik sorunları, adresteki eksik bilgiler sayılabilir. 112’nin gereksiz meşgul edilmemesi, trafikte 112 Ambulanslarının geçişine öncelik verilmesi ve adres tariflerinin detaylı yapılması, olay yerinde ambulansı karşılayan birinin olması vakaya ulaşım sürelerini daha da azaltacaktır. Unutmamak lazımdır ki, siren çalan her ambulansın içinde trafikteki bir insanın yakını, sevdiği ya da ileride kendisinin olamayacağının garantisi yoktur. Aynı zamanda 112’nin gereksiz meşguliyeti ve yanlış ihbarlar yüzünden gerçekten acil yardıma ihtiyacı olan birine verilemeyen ambulans hizmetinin bedeli çok ağırdır. Her insanın bu konuda bilgili ve duyarlı olması gereklidir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

12 − 1 =