Şark Meselesi İlk Defa Hangi Olayla Karşımıza Çıkar?

0
185

Şark Meselesi İlk Defa Hangi Olayla Karşımıza Çıkar?

Şark meselesi bir diğer adıyla Doğu sorunu, tarih ve genel kültür noktasında sık sık karşılaşılabilecek bir kavramdır.

İlk Ortaya Çıkışı

Napolyon savaşlarının ardından ülke sınırlarını şekillendirmek ve Avrupa haritasını yeniden yapılandırmak isteyen büyük devletler 1815 tarihli Viyana Kongresi’nde bir araya geldi. Avusturya şansölyesi Matternich moderatörlüğünde düzenlenen kongrede masaya yatırılan konulardan biri de Osmanlı İmparatorluğu’nun durumuydu. Rus Çarlığı bu konuyla ilgili özel bir oturum talep ederken bu istek Matternich ve o dönemin en büyük gücü İngiltere tarafından reddedildi. Ancak Ruslar bu konuda ısrarcıydı ve Osmanlı’nın durumu genel olarak Şark Meselesi başlığıyla tartışıldı.

Şark Meselesi’nin İçeriği

Osmanlı İmparatorluğu 19. yüzyıla girilirken eski gücünden oldukça uzaklaşmıştı. Avrupa’nın birbiriyle mücadele ettiği Napolyon Savaşları sırasında bile herhangi bir kazanım elde edecek kuvvetten yoksun bir ülke haline gelmişti. Gerek ekonomik durum, gerekse isyanlar ve bağımsızlık hareketleri devletin omurgasını bozmuştu. Bu durumdan faydalanmak isteyen Rusya İmparatorluğu Kafkasya ve Orta Asya Müslümanlarının üzerindeki baskısını artırdı ve topraklarını kendine yönetimine kattı.

Osmanlı İmparatorluğu’na dağılacak gözüyle bakan Ruslar ayrıca imparatorluktaki Rumların ve Ortodoks Hıristiyanların durumunu bahane ederek özellikle Balkanlar üzerine baskı yapmaya başladı. Bu meselenin yani arka planda Osmanlı Devleti’nin topraklarının bölüşülmesi Batı ülkeleri arasında anlaşmazlığa neden oldu. Özellikle Rusya’nın giderek güçlenmesi İngiltere’nin küresel sömürge ve ticaret ağına bir tehdit oluşturuyordu. Genel olarak bir denge politikası güden Osmanlı devlet adamları bu durumun farkında olarak Ruslara karşı İngiltere’nin desteğini aldı. Bu olayla birlikte Osmanlı’nın 19. yüzyıl boyunca uygulayacağı denge politikası da başlamış oldu. 20. yüzyıla gelindiğinde Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Ortadoğu’da yeni devletlerin kurulmasıyla Şark Meselesi daha farklı bir boyuta taşındı. Böylelikle Doğu Sorunu isim değiştirerek Ortadoğu sorununa dönüştü.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

fourteen − four =